Bệnh cột sống: Phương pháp tác động cột sống – Hoàng duy Tân

Bài 5: Phương pháp tác động cột sống

Hoàng Duy Tân

Các chứng bệnh liên quan đến cột sống: viêm, thoái hoá, thoát vị… đã và đang là những đề tài được chú ý đến rất nhiều.

Việc điều trị các bệnh về cột sống cho đến nay vẫn là điều khó cho người điều trị lẫn người bệnh vì chi phí điều trị rất cao mà kết quả vẫn chưa thuyết phục.

Trong số các phương pháp chữa trị các chứng bệnh liên quan đến cột sống, qua nhiều năm nghiên cứu và theo dõi, chúng tôi nhận thấy phương pháp ‘Tác động cột sống’ (Chiropratic) kể cả phương pháp cải tiến của các thày thuốc Việt Nam, đã và đang là phương pháp đáng được quan tâm nhất với hiệu quả cao mà lại kinh tế, phù hợp với hoàn cảnh của Việt Nam chúng ta.

Tác động cột sống là gì?

Tác động cột sống là dùng một số thủ thuật như day, ấn, bấm, miết, phân, vuốt… tác động vào xương sống và vùng cạnh xương sống.

Theo các nhà nghiên cứu thì phương pháp tác động cột sống phát xuất từ nước Tây Tạng. Nơi đây, các thiền sư khi ngồi thiền, bắt buộc cột sống lưng phải thẳngnếu sai lệch thì buổi Thiền đó không đạt kết quả, có khi còn bị bệnh v..v… Do nguyên nhân nầy mà các thiền sư nghiên cứu từ cột sống để trị các bệnh con người mà không dùng thuốc. Như vậy phương pháp tác động cột sống đã có từ
mấy ngàn năm trước, rải rác khắp địa cầu, nhất là các nước chữa bệnh theo Đông y như châu Á : gồm Trung Hoa, Nhật Bản, Thái Lan, Miến Điện, Ấn Độ, Tích Lan, Tây Tạng… Tuy nhiên, mãi đến nămkhi môn Chiropractic ra đời và được cả thế giới công nhận là một phương pháp để chữa bệnh và đạt kết quả rất hữu hiệu. Phương pháp này hiện này được phổ biến và giảng dạy rất nhiều nơi trên thế giới. Đối với cột sống, Chiropractic dựa vào cơ chế sinh – cơ học của đĩa đệm cột sống để tiến hành nắn chỉnh cột sống bằng tay nhằm giải phóng chèn ép, và giảm đau.

Cơ chế của phương pháp tác động cột sống

Cột sống là phần nối tiếp từ xương sọ đến xương cùng cụt.

Trong hộp sọ có đại não, tiểu não và hành tủy, tiếp theo hành tủy là tủy sống.

Đại não : điều khiển toàn bộ vận động, cảm giác, tình cảm; Tiểu não : điều khiển quá trình giữ thăng bằng; Hành tuỷ : điều khiển hoạt động của tim mạch và hô hấp.

Cột sống do 33 đốt sống hợp thành, chia ra : 7 đốt sống cổ C1 đến C7( C: Cervicalis ), 12 đốt sống lưngD1 – D12( D : Dozsalis ),5 đốt sống thắt lưng L1 – L5( L : Lombalis ), 5 đốt sống cùngS1 – S5 ( S : Sacrilis ), 4 đốt sống cụt(Coccyx).

Các đốt xương cùng dung hợp lại thành một liên tảng lớn, các đốt xương cụt cũng dung hợp lại thành một liên tảng nhỏ, giữa các đốt sống đều có đĩa đệm.

Cột sống là một loại cột trụ, có chức năng chống đỡ toàn bộ cơ thể và trọng lực của các vật mà con người bê vác (ở tư thế tĩnh); Đồng thời, cột sống còn phải đảm đương thêm các chức năng vận động như cúi, ngửa, nghiêng, soắn vặn,…

Để thực hiện chức năng vận động, cột sống phải có nhiều đốt, giữa các đốt có đĩa đệm, các đốt liên kết với nhau bởi hệ thống các dây chằng và cơ bắp xung quanh. Cột sống còn chứa đựng tủy sống – là bộ phận của thần kinh trung ương, từ tủy sống có các rễ thần kinh đi ra điều tiết hoạt động của tất cả các cơ quan mà nó chi phối.

Mỗi đốt sống cho ra một dây thần kinh có tác dụng điều khiển vùng tương ứng với đốt sống đó.

Thí dụ: đốt sống cổ điều khiển hoạt động của tay. Đốt thắt lưng điều khiển hoạt động của chân. Cạnh cột sống có 2 chuỗi hạch là giao cảm và phó giao cảm. Thần kinh giao cảm và phó giao cảm còn gọi là thần kinh thực vật.

Như vậy, để điều khiển mọi hoạt động của cơ thể – có 2 loại thần kinh: Thần kinh thực vật và thần kinh động vật.

– Thần kinh động vật điều khiển hành vi động tác theo ý muốn của cơ thể – thí dụ: nắm tay, bước đi…

– Thần kinh thực vật điều khiển hoạt động không theo ý muốn của cơ thể: thí dụ: việc tiết mồ hôi, co bóp của cơ quan tiêu hóa, co bóp của tim, hô hấp… Tuy vậy điều khiển của thần kinh thực vật cũng chịu tác động của vỏ não – điều này thể hiện ở sự rèn luyện và luyện tập của cơ thể, có khả năng điều khiển hệ thần kinh thực vật.

Như vậy ta thấy phương pháp tác động cột sống với các động tác như day, miết, bấm điểm, phân – sẽ gây một kích thích vào vùng thần kinh của cột sống làm cho hệ thần kinh động vật và thực vật đều tăng hoạt động. Thực chất tác động cột sống là tác động vào hệ thống thần kinh, tăng cường hoạt động của hệ thần kinh thực vật hay thần kinh động vật tùy theo ý định của thầy thuốc trong phòng và chữa bệnh.

Theo Đông y thì trên giữa cột sống có mạch đốc, cách cột sống 0,5cm có chuỗihuyệt Hoa đà giáp tích, cách cột sống 1,5 thốn( khoảng 2cm) có kinh bàng quang. Như vậy, thao tác day, điểm, phân… vùng cột sống là tác động vào mạch Đốc, tác động vào vùng huyệt Hoa đà giáp tích và kinh bàng quang. Trên kinh bàng quang vùng lưng và thắt lưng có các du huyệt tương ứng với các tạng phủ trong cơ thể như Tâm du, Phế du,Cách du, Tỳ du, Thận du…

Mạch đốc có tác dụng điều khiển các kinh dương trong cơ thể. Huyệt Hoa đà giáp tích và huyệt du của kinh bàng quang có tác dụng điều khiển hoạt động của các tạng phủ bên trong và vùng tương ứng bên ngoài…

Nhiều người lầm tưởng rằng cột sống rất vững chắc, nhưng thực tế nó rất dễ bị di lệch (thoát vị, bán thoát vị, lệch vẹo một vài đốt,…) và các di lệnh nhỏ thường ít được chú ý đúng mức trong quá trình khám – chữa bệnh. Cột sống nhờ hệ thống dây chằng và cơ bắp xung quanh mà được bảo vệ, khi bị gắng sức quá mức, chấn thương hoặc chấn thương mãn tính do lao động, ngồi sai tư thế, hoặc cơ, dây chằng quá yếu (do ít vận động, tập luyện), cột sống sẽ không tải nổi trọng lượng của bản thân. Dây chằng bị dãn, đứt, rách thì các đốt sống và đĩa đệm sẽ di lệch khỏi vị trí bình thường của nó, sẽ chèn ép vào thần kinh, chèn ép vào mạch máu, trực tiếp hoặc gián tiếp ảnh hưởng đến thần kinh thực vật gây rối loạn hoạt động của các cơ quan, bộ phận.

Trong quá trình chữa bệnh, thầy thuốc có nhiệm vụ làm mềm các cơ bắp bị co rút, nắn chỉnh các khớp trở về đúng với vị trí giải phẫu tự nhiên vốn có của nó, giải phóng thần kinh, mạch máu bị chèn ép, từ đó loại trừ các chứng bệnh liên quan. Đây là phương pháp trị căn nguyên (trị tận gốc bệnh), trị liệu cơ bản và cũng là một liệu pháp tự nhiên nhất, khoa học nhất, an toàn nhất. Nhưng nếu như chưa có sự phối hợp của bệnh nhân thì vẫn chưa đủ, các đốt sống vẫn có nhiều khả năng tái di lệch. Bệnh nhân có nhiệm vụ luyện tập để các cơ, dây chằng dẻo dai, các tư thế lao động, sinh hoạt đúng để bảo vệ được cột sống.

Tóm lại,Tác động cột sống là tác động vào hệ thống thần kinhbao nhiêu năm nằm yên, cố định, theo lập trình có sẵn của cơ thể, mặc tình cho ổ bệnh lan tràn. Chúng ta phát bệnh là do những đốt xương cột sống sai trật, lồi, lệch, lõm … đè lên tuỷ sống,đè lên thần kinh ngoại vilàm cho mọi hoạt động của cơ thể, do hệ thống thần kinh điều khiển bị rối loạn sinh ra bệnh.

Phương pháp tác động cột sống là : điều chỉnh xương, gân, cơ, cột sống … để vãn hồi mạch thần kinh, làm tăng lưu thông khí huyết thì thì bệnh nhân khoẻ lại, hết bệnh.

Quy trình nắn chỉnh cột sống

Hiện nay đang áp dụng quy trình 4 bước sau đây:

Bước 1: Làm mềm các cơ ở lưng, mông bằng các phương pháp như xoa bóp, nhiệt nóng, điện xung… thời gian khoảng 15-20 phút:

– Thủ thuật “phát” (vỗ) trên da và cơ vùng lưng cho đỏ da đều, có tác dụng làm giãn cơ và rung động cột sống để gỡ dính tại các vị trí chèn ép thần kinh.

– Thủ thuật day bóp các khối cơ cạnh sống từ vùng lành đến vùng đau, từ nông vào sâu và ngược lại. Thủ thuật có thể tiến hành trên các huyệt vùng thắt lưng (day bấm huyệt) trong 4-6 phút, có tác dụng giảm đau và làm giãn cơ.

Bước 2: Làm giải phóng đoạn cột sống bị tắc nghẽn với 4 thao tác sau:

– Bệnh nhân nằm sấp, người nắn dùng lực gốc bàn tay khoảng 20-30kg lực ấn vào giữa khoang liên mỏm gai D12-L1, đồng thời đẩy vào mỏm gai L1 trong thì bệnh nhân thở ra. Vừa ấn vừa đẩy nhịp nhàng 5-6 lần theo nhịp thở, sau đó thứ tự chuyển xuống các khoang liên mỏm gai L1-L2, L2-L3, L3-L4, L4-L5, L5-S1, thời gian 4-5 phút.

– Bệnh nhân nằm nghiêng cho chùng cơ, chân trên co, chân dưới duỗi. Người nắn dùng một tay (cánh và cẳng tay) đè lên vai bệnh nhân từ từ ép bệnh nhân xuống giường, tạo một cử động xoay cột sống, đồng thời tay kia dùng ngón cái đẩy nhẹ mỏm gai đốt sống phía trên theo cùng chiều. Sau đó để bệnh nhân nằm nghỉ 2-3 phút.

– Đổi bệnh nhân nằm nghiêng sang bên kia, tiến hành như lúc trước.

– Bệnh nhân nằm sấp, chân đau gập cẳng chân vào mông và hơi xoay trong. Thầy thuốc cố định chân bệnh nhân, dùng ngón tay cái thuận ấn sát vào cạnh mỏm gai nằm trên trục thẳng lưng.

Bước 3: Điều chỉnh đoạn cột sống trên khu vực bị tắc nghẽn.

Nguyên tắc: cho bệnh nhân chủ động dần các thao tác, mỗi ngày tăng lên một mức có sự hướng dẫn và hỗ trợ của thầy thuốc. Các thao tác:

Nghiêng cột sống: bệnh nhân đứng 2 chân mở rộng bằng vai, tư thế mềm mại, 2 tay chống vào mông. Thầy thuốc cố định chậu hông 2 bên bằng cố định xương chậu. Sau đó bệnh nhân từ từ nghiêng từng bên, góc độ nghiêng tăng dần.

Xoay tròn ngang cột sống: bệnh nhân vẫn ở tư thế trên, làm động tác lắc tròn mông theo 2 chiều phải trái và trái phải. Trong khi vận động sẽ thấy khối eo lưng chuyển động nhịp nhàng như lắc vòng.

Bước 4: Làm mạnh các cơ giữ cột sống (cơ lưng to, cơ bụng) và làm chuyển động các khớp cột sống, khớp chậu hông nhằm làm rộng lỗ liên đốt và khôi phục sự cân bằng của khung chậu bằng 7 động tác sau:

Ngồi cúi: ngồi bệt mông, 2 chân duỗi thẳng, 2 tay vươn ra trước tới ngón chân cái. Thầy thuốc vỗ, ấn vào khối cơ lưng vùng thận.

Đứng cúi: 2 chân rộng bằng vai, gối thẳng và từ từ cúi xuống cho các ngón tay chạm đất.

Bật cong người kiểu con tôm: bệnh nhân nằm ngửa hai tay ôm vào khoeo chân, đùi gấp vào bụng, cẳng chân gấp vào đùi rồi làm động tác bật dậy với tư thế cân đối theo trục cơ thể.

Xoay khớp háng: bệnh nhân nằm ngửa, đùi gấp vào bụng, cằng chân gấp vào đùi, thầy thuốc xoay 2 chân bệnh nhân theo 2 chiều: phải – trái, trái – phải.

Xoay khớp cùng chậu: làm như động tác xoay khớp háng, sau đó dùng một tay vặn hai chân, tay kia cố định ngực và vai bệnh nhân.

Xoay vặn toàn bộ cột sống lưng: bệnh nhân nằm nghiêng, chân dưới duỗi thẳng, chân trên co nhẹ, tay để dọc thân. Thầy thuốc làm động tác bẻ gập và xoay nhẹ cột sống cho tới khi nghe tiếng kêu lắc rắc của các khớp nhỏ cột sống, sau đó chuyển sang tư thế nằm nghiêng bên đối diện tiến hành thao tác tương tự.

Nằm thư giãn: bệnh nhân nằm ngửa thoải mái, thở sâu và chậm, nằm nghỉ 15-10 phút.

Chống chỉ định tác động cột sống:

– Các bệnh cột sống: viêm cột sống dính khớp, lao, ung thư, nhuyễn xương, loãng xương.

– Thoát vị đĩa đệm kết hợp trượt thân đốt sống hoặc gẫy cung đốt sống.

– Bệnh nhân thể tạng quá yếu hoặc tuổi quá cao.

Ngoài những thao tác nắn chỉnh cột sống cơ bản theo Chiropratic, khi du nhập vào Việt Nam, một số thày thuốc đã linh hoạt kết hợp thêm bấm huyệt, nhất là sau khi nắn chỉ cột sống thường gây đau ngay sau khi nắn chỉnh. Để giảm đau trong trường hợp này, ngành Chiropratic cho bệnh nhân uống thuốc giảm đau… Thế nhưng, ở Việt Nam, một số thày thuốc có sáng kiến dùng phương pháp bấm huyệt (đặc biệt là bấm các khu phản xạ) để hỗ trợ giảm đau rất nhanh, vừa tránh được tác dụng phụ của thuốc, vừa có hiệu quả tức thời (ngay sau khi bấm các vùng phản xạ tương ứng vùng đau). Đây là điểm độc đáo và khác biệt của phương pháp tác động cột sống của Việt Nam và thế giới và cũng là điều rất đáng tự hào!!!

thobangnao.com